Grobowiec Świetlików (1988)

“Grobowiec Świetlików” jest japońskim pełnometrażowym filmem anime z 1988 roku wyreżyserowanym przez Isao Takahatę stworzonym na podstawie opowiadania Akiyukiego Nosaki. Historia przedstawia losy rodzeństwa, starszego brata - Seity i jego młodszej siostry - Setsuko w czasie II wojny światowej. Podczas nalotu na Kobe ich matka zostaje ciężko ranna. Ojciec dwójki rodzeństwa walczy w tym czasie jako oficer marynarki, w wyniku czego dzieci są skazane na siebie. Szukając schronienia udają się do swojej ciotki, która w obliczu wojny traktuje ich jak obcych. Dzieci decydują się na wyprowadzkę od krewnej i zaczynają nowe życie we dwójkę. Nie rozwiązuje jednak to ich problemów. Przychodzi im się zmierzyć z brutalną, wojenną rzeczywistością.

Film pokazuje na przykładzie fikcyjnego rodzeństwa na jakie codzienne okrucieństwa dzieci wystawione były w tym trudnym okresie. Głód i choroby stanowiły wtedy największe przeszkody, które bardzo często kończyły się śmiercią. Brak autorytetu i opiekuna powoduje, że dzieci pozostawione zostają same sobie. Nawet jeżeli próbują przetrwać na swój sposób nie posiadają jednak potrzebnej im do tego wiedzy i doświadczenia. Ciężko im sobie również poradzić z niektórymi emocjami, które skutkują bezsilnością i bezradnością. Film skupia się głównie na relacji pomiędzy rodzeństwem, ale również rodzeństwa z otoczeniem. Ludzie w obliczu wojny stają się bardzo oschli w stosunku do dzieci i niechętni do pomocy. Panuje tam znieczulica i każdy martwi się tylko o siebie i o swoją rodzinę.

Pomimo przedstawienia tak brutalnej rzeczywistości film wywołuje również pozytywne emocje i zasłania trudne chwile beztroskim zachowaniem dzieci. Setsuko będąc małym dzieckiem nie rozumie, dlaczego znaleźli się w takiej sytuacji i traktuje to jako zabawę. Seita natomiast wciela się w rolę opiekuna i próbuje wywoływać uśmiech u siostry. Będąc jeszcze niedojrzałym nastolatkiem również traktuje to jako zabawę i pewnego rodzaju przygodę, nie będąc do końca świadomym sytuacji. Tym sposobem anime wzbudza w nas skrajne emocje, zarówno pozytywne jak i negatywne. Umiejętnie je przedstawiając u oglądających pojawia się odczucie empatii wobec rodzeństwa. Dzięki temu widz szybko przywiązuje się do bohaterów, co skutkuje wzmożonymi emocjami przy tragicznym zakończeniu. Zdecydowanie można powiedzieć, że “Grobowiec Świetlików” jest jednym z bardziej przygnębiających dzieł, które wyszło od studia Ghibli.

[Weronika Płochocka]